Η Δράση «Εκπαίδευση, Επιχειρηματικότητα και Πολιτισμός»

"Αυτές οι πέτρες που βουλιάζουν μέσα στα χρόνια ως πού θα με παρασύρουν;…"

Γιώργος Σεφέρης,  "Μυθιστόρημα" (Δεκέμβρης 1933 - Δεκέμβρης 1934) 


Σύνδεση της Δράσης με τη στρατηγική και τις ανάγκες του ΟΠΑ

Το ΟΠΑ είναι ένα από τα κορυφαία ΑΕΙ της χώρας που έχει ως όραμα να αναγνωρίζεται διεθνώς ως κέντρο αριστείας. Ο στόχος αυτός σημαίνει σύγχρονα προγράμματα σπουδών, αποτελεσματικότερες παιδαγωγικά μέθοδοι διδασκαλίας και έμφαση στη διασύνδεση της θεωρίας με την πράξη.

Το όραμα  του Προγράμματος, συνάδει με το στρατηγικό πλάνο του ΟΠΑ των ετών 2016-2021, που είναι η αριστεία, η εξωστρέφεια και η καινοτομία στην εκπαίδευση υποψήφιων εκπαιδευτικών και μελλοντικών διοικητικών στελεχών της εκπαίδευσης με αξίες, συναισθηματική νοημοσύνη και ηγετικές ικανότητες, με στόχο να γίνουν φορείς διοικητικής και εκπαιδευτικής καινοτομίας στο ευρύτερο διεθνές περιβάλλον.

Στο σχεδιασμό και την υλοποίηση της Δράσης ικανοποιείται ένας από τους βασικούς στόχους του Προγράμματος που είναι η καλλιέργεια μέσω βιωματικής μάθησης βασικών αξιών για την Παιδεία του υποψήφιου εκπαιδευτικού. Οι αρχαιολογικοί/ιστορικοί χώροι αποτελούν μέρη του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος, άξια να προστατευτούν και να αναδειχθούν. Η Μ. Μερκούρη είχε δηλώσει ότι «έχουμε το προνόμιο να ζούμε σε μία χώρα, όπου η κάθε σπιθαμή του εδάφους της μαρτυρεί πολιτισμό και ιστορία». Είναι ένα προνόμιο μοναδικό, που το συνοδεύει η σοβαρή υποχρέωση προστασίας αυτής της κληρονομιάς. Επομένως, η συνειδητοποίηση της αξίας των μνημείων μπορεί να συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής της κοινωνίας μας. Επίσης, τα κατάλοιπα των μνημείων του παρελθόντος παρέχουν μια πρόκληση επαφής του παρόντος με το παρελθόν και η ενσωμάτωση αυτών των μνημείων στη σύγχρονη πραγματικότητα οφείλει να πραγματοποιηθεί έτσι ώστε να αναβιώνουν τον σκοπό της δημιουργίας τους από την αρχαιότητα: την ψυχαγωγία, με την κυριολεκτική σύνθεση του όρου (αγωγή της ψυχής), που διαπλάθεται από τη διαχρονικότητα και το μεγαλείο αυτών των μνημείων.

Όραμα της Δράσης

Όραμα της επιστημονικής συνεργασίας του Προγράμματος Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής και της Εκπαίδευσης με το Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» (www.diazoma.gr) είναι η από κοινού υποστήριξη εθελοντικών δράσεων εκπαιδευτικού χαρακτήρα στο πεδίο της ολιστικής πολιτιστικής διαχείρισης των μνημείων και η αξιοποίησή τους στην εκπαίδευση υποψήφιων εκπαιδευτικών οικονομίας και πληροφορικής. Αντικείμενο της συνεργασίας είναι ο από κοινού σχεδιασμός και η υλοποίηση εκπαιδευτικών δράσεων που θα υποστηρίζουν την ολιστική προσέγγιση στην πολιτιστική διαχείριση των μνημείων στην Ελλάδα.  Η προσέγγιση αυτή αφορά αφενός στη σύνδεση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας με τον τομέα των επιχειρήσεων, η οποία εκφράζεται μέσα από τη φιλοσοφία  προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης των μνημείων, όπως είναι οι Πολιτιστικές/Περιβαλλοντικές Διαδρομές και τα Αρχαιολογικά Πάρκα, που προτείνει το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» και συμβάλει στον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους, αφετέρου στην ανάδειξη και ενίσχυση  της νέας επιχειρηματικότητας που αναδύεται μέσα από τις Δημιουργικές Βιομηχανίες, τα προϊόντα που μπορούν να παραχθούν μέσω αυτών και τη σύνδεσή τους με την «οικονομία της εμπειρίας». Το αναδυόμενο αυτό μοντέλο οικονομικής δραστηριότητας, βασίζεται στη δημιουργία «άυλης» αξίας, η οποία εμπλουτίζει παραδοσιακά προϊόντα και υπηρεσίες. Τα αγαθά αυτά συνδέονται με πεδία όπως είναι το περιβάλλον, ο τουρισμός, ο αγροδιατροφικός τομέας, τα μνημεία, τα μουσεία, τα θεματικά πάρκα κ.α. 

Σκοποί της Δράσης

Οι βασικοί σκοποί της Δράσης είναι μέσα από βιωματικές και ανθρωποκεντρικές δράσεις ο κάθε φοιτητής/τρια:

  • Να αποκτήσει θεωρητικό και εμπειρικό υπόβαθρο καθώς και ιδέες για τους τρόπους ένταξης του πολιτισμού στη διδασκαλία της οικονομίας και της πληροφορικής στο σχολείo.
  • Να ευαισθητοποιηθεί για τον ρόλο του πολιτισμού στην εκπαίδευση ως έναν τρόπο εξωστρέφειας, καλλιέργειας-παιδείας και συνειδητότητας.
  • Να βελτιώσει τις διδακτικές του τεχνικές μέσα από την καλλιέργεια της δημιουργικότητας και της «σκέψης έξω από το κουτί» ώστε τα διδασκόμενα θέματα της οικονομίας και της πληροφορικής μέσα στο σχολείο να γίνονται αντιληπτά όχι μόνον λεκτικά και λογικά αλλά και μέσα από την αξιοποίηση του πολιτισμού και του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας μέσα από την επιχειρηματικότητα με στόχο η κοινωνική και οικονομική ωφέλεια από την αξιοποίησή τους να είναι η μεγαλύτερη δυνατή.
  • Να μάθει να σχεδιάζει, να οργανώνει και να εφαρμόζει εκπαιδευτικές δράσεις και δράσεις επιχειρηματικότητας σχετικά με έναν αρχαιολογικό χώρο ή το πολιτιστικό απόθεμα μιας περιοχής σε άμεση σύνδεση με τα μαθήματα της οικονομίας και της πληροφορικής στο σχολείο.  

Επιστημονικά Ερείσματα της Δράσης

Ερέθισμα για την επιστημονική συνεργασία του Προγράμματος Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής και της Εκπαίδευσης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών με το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ»  αποτέλεσε ένα άρθρο του James Gilmore που δημοσιεύτηκε στο Harvard Business Review το 1998 και το βιβλίο «The Experience Economy: Work is Theatre & Every Business a Stage» (1999) του  B. Joseph Pine. Η κεντρική ιδέα για την καινοτόμο αυτή προσέγγιση της επιχειρηματικότητας και τη σύνδεσή της με την εκπαίδευση υποψήφιων εκπαιδευτικών οικονομίας, πληροφορικής, αλλά και την δευτεροβάθμια εκπαίδευση κατ’ επέκταση, είναι,  όπως διαπιστώνεται σε διεθνές επίπεδο, η μετάβαση από την οικονομία των αγαθών και την οικονομία των υπηρεσιών, στην οικονομία της εμπειρίας. Όπως λέει και ο τίτλος του βιβλίου του B. Joseph Pine, κάθε οργανισμός είναι μια θεατρική σκηνή, οι εργαζόμενοι είναι οι ερμηνευτές, και η εργασία είναι η θεατρική πράξη. Ο πελάτης στην εποχή μας δεν προμηθεύεται απλά ένα προϊόν ή κάποια υπηρεσία, αλλά αποκομίζει από αυτό το προϊόν μια αξέχαστη εμπειρία. Έτσι, το προϊόν είναι πλέον η εμπειρία και η ανάμνησή της. Συνεπώς, τα χρήματα που ξοδεύονται από τους πελάτες αφορούν επενδύσεις σε αναμνήσεις. Η πλέον χαρακτηριστική παράμετρος της οικονομίας της εμπειρίας, είναι η έντονη επιθυμία για την απόκτηση άυλων προϊόντων, όπως η εμπειρία του ταξιδιού σε έναν γοητευτικό προορισμό. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι διαθέτουν όλο και περισσότερο χρόνο για αυτό που οι κοινωνιολόγοι ορίζουν ως τον «τρίτο χώρο», τον χώρο δηλαδή εκτός του χώρου της κατοικίας και του χώρου της εργασίας. Οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μνημεία εξ ορισμού αντιπροσωπεύουν ένα ισχυρό σύμπλεγμα ελκυστικών «τρίτων χώρων» και έντονων εμπειριών.

Συνεπώς, οι συνέργειες που μπορούν να δημιουργηθούν μεταξύ του Προγράμματος Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής και της Εκπαίδευσης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών με το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» για την καινοτόμο εισαγωγή της επιχειρηματικότητας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέσω της αξιοποίησης του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας, ξεκινούν από το Πανεπιστήμιο με τη σχεδίαση ενός project όπου ομάδες υποψήφιων εκπαιδευτικών εκπονούν πρωτότυπα επιχειρηματικά σχέδια επί τη βάσει των πολιτιστικών διαδρομών που προτείνει το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», με καινοτόμο εκπαιδευτικό και επιχειρηματικό χαρακτήρα. Στόχος είναι η διατύπωση προτάσεων για την αξιοποίηση των μνημείων ώστε να επιτευχθεί η αειφόρος ανάπτυξη και η βιώσιμη ανάπτυξη των εξεταζόμενων περιοχών με πολιτιστικό ενδιαφέρον.

Αυτή η καινοτόμος προσέγγιση πιστεύουμε ότι αποτελεί μια «άλλη ματιά» στην εισαγωγή της επιχειρηματικότητας στην τριτοβάθμια και κατ’ επέκταση στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά και στην εκπαίδευση υποψήφιων εκπαιδευτικών.

Προσέγγιση - Μέσα

Για την προσέγγιση της αυτοκατευθυνόμενης μάθησης των φοιτητών ακολουθείται, ως διδακτική μέθοδος μια ολιστική, πολυεπίπεδη, βιωματική και ομαδοκεντρική προσέγγιση. Η διδακτική μέθοδος που ακολουθείται έχει ελικοειδή δομή και έχει ως άξονες α) την ατομική και ομαδική προσπάθεια, β) τη θεωρητική προσέγγιση του θέματος και γ) την εμπειρική-βιωματική προσέγγιση.

Συνεργασίες για την Δράση

  1. Heidelberg University και Institute of Educational Studies
  1. Ομάδα του ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ (http://www.diazoma.gr/)

Το «Διάζωμα» είναι ένα Σωματείο του οποίου τα μέλη έχουν θέσει ως επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους την ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων, την εξεύρεση πόρων και την ένταξή τους στην καθημερινότητά μας. Ανοιχτό σε όλους, το ΔΙΑΖΩΜΑ επιδιώκει να ανοίξει μια αγκαλιά για την προστασία των αρχαίων θεάτρων, αυτού του κορυφαίου επιτεύγματος της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής, εκεί ακριβώς όπου συντελέστηκε η έκρηξη των δημοκρατικών θεσμών και άνθισε η πολιτιστική και πνευματική δημιουργία.

Αξιοποιώντας τα αποτελέσματα των συνεργειών μεταξύ πολιτών, φορέων, θεσμών, επιστημόνων,  επιχειρήσεων και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων, το «Διάζωμα» σχεδιάζει και προτείνει την υλοποίηση νέων προγραμμάτων, στόχος των οποίων είναι όχι μόνο η αποκατάσταση και ανάδειξη των μνημείων, αλλά η σύνδεση αυτών με την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Την αιχμή του δόρατος αποτελούν οι «Πολιτιστικές Διαδρομές», οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη σε διάφορες Περιφέρειες της χώρας μας και συνιστούν ένα αγαθό πολιτιστικού τουρισμού. Το αγαθό αυτό διαμορφώνεται με βάση ένα συγκεκριμένο συνεκτικό στοιχείο, όπως για παράδειγμα τα μνημεία μιας περιοχής, πολιτιστικά και φυσικά. Οι «Διαδρομές», λοιπόν, καλύπτουν μια προσδιορισμένη χωρικά περιοχή, διαθέτουν ένα κεντρικό θέμα (το συνεκτικό στοιχείο), ενώ αποκτούν «τουριστική ταυτότητα» με συγκεκριμένη επωνυμία (branding). Ο κύριος στόχος μιας «Διαδρομής» είναι να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για τη βιώσιμη ανάπτυξη μιας ορισμένης περιοχής, οικονομικά και κοινωνικά.

Στα σχέδια του Διαζώματος μεταξύ άλλων είναι και η υλοποίηση ενός ολιστικού προγράμματος για την Αττική. Στόχος του εγχειρήματος είναι η αποκατάσταση στη σύγχρονη εποχή, της λειτουργικής σύνδεσης που είχε η πόλη της αρχαίας Αθήνας με το Ιερό της Ελευσίνας, το Λαύριο με τα ορυχεία αργύρου, καθώς και με το επίνειό της, τον Πειραιά (Αθηναϊκή τριλογία). Οι πτυχές αυτές φώτιζαν το πολιτικό, πνευματικό, φιλοσοφικό, οικονομικό και εμπορικό μεγαλείο της αρχαίας Αθήνας.

  1. Ομάδα ΜοΚΕ και ACEin του ΟΠΑ

Συνεργασία με την εξειδικευμένη ομάδα επιχειρηματικότητας της ΜοΚΕ και ACEin του ΟΠΑ  (https://www.aueb.gr/el/mke και https://acein.aueb.gr/).

Μαθησιακά αποτελέσματα

Οι εσωτερικές και εξωτερικές καινοτόμες βιωματικές δράσεις που οργανώνονται έχουν δείξει διαχρονικά και ερευνητικά ότι εμπνέουν την αυτοκατευθυνόμενη μάθηση στους υποψήφιους εκπαιδευτικούς.

Η Δράση έχει σημαντική επιρροή στην μάθηση και πρόοδο των φοιτητών-μελλοντικών εκπαιδευτικών η οποία αποκαλύπτεται τόσο από τα εξαιρετικά ποσοτικά αποτελέσματα που προκύπτουν τα τελευταία δυο χρόνια από την αξιολόγηση των ίδιων των φοιτητών από την ΜΟΔΙΠ του ΟΠΑ όσο και της εκπαιδευτικής έρευνας που έχει διεξαχθεί τα δυο τελευταία έτη από την Δρ Β. Μπρίνια και έχει ανακοινωθεί σε διεθνή και εγχώρια εκπαιδευτικά περιοδικά.


"Τον "πολιτισμό", οι αρχαίοι Έλληνες τον ονόμαζαν «παιδεία», την οποία συνέδεσαν με την πολύπλευρη καλλιέργεια τής προσωπικότητας τού ανθρώπου μέσω τής επαφής του με όλες τις μορφές τέχνης. Στις μέρες μας τα κλασικά γράμματα είναι απαραίτητα, κατ’ αρχάς, για το περιεχόμενό τους, για τις αξίες, τις έννοιες, τα μηνύματα που δημιούργησε ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώθηκαν στα κλασικά κείμενα, αποτέλεσαν τη βάση τού Ευρωπαϊκού πολιτισμού (μαζί με τις επιρροές τού ρωμαϊκού δικαίου και τού Χριστιανισμού) και μάς βοηθούν σήμερα να αναζητήσουμε την βαθύτερη ουσία και αξία τού ανθρώπου. Ταυτόχρονα μας επιτρέπουν να αντιτάξουμε στη σύγχρονη ανθρωπιστική κρίση (πόλεμο, προσφυγικό ζήτημα, φανατισμό) τον Ελληνικό ανθρωπισμό, αντλώντας από τον αρχαίο πολιτισμό την ανθρωποκεντρικότητα που βασίζεται όχι στην ατομοκρατία αλλά στην αρμονική συνεργασία και ενσωμάτωση του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία. "

Γεώργιος Μπαμπινιώτης,  Καθηγητής γλωσσολογίας, ΕΚΠΑ 


Ερευνητικές εργασίες φοιτητών

Δελτίο Τύπου

Ολοκληρώθηκε την Τετάρτη 20/03/2019 μια σειρά επιμορφωτικών δράσεων σχετικά με την εργασία των φοιτητών που αφορά στις προτάσεις αξιοποίησης του πολιτιστικού αποθέματος της Ελευσίνας στο πλαίσιο της Αθηναϊκής Τριλογίας (Αθήνα-Ελευσίνα-Λαύριο). Οι δράσεις είχαν τρία μέρη για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019, εστίασαν στην Ελευσίνα και στην ιστορικότητα του αρχαιολογικού χώρου, στην τρέχουσα πραγματικότητα και στις προτάσεις αξιοποίησης του πολιτιστικού αποθέματος της Ελευσίνας.

Φωτογραφικό Υλικό

Επιστημονική υπεύθυνη της Δράσης: Δρ Βασιλική Μπρίνια